Skip Ribbon Commands
Skip to main content

Bắc Kạn - 120 năm hình thành và phát triển

( Cập nhật lúc: 10/04/2020  )
Bắc Kạn là tỉnh miền núi thuộc khu vực Đông Bắc của Tổ quốc, được thành lập từ ngày 11/4/1900. Trải qua các giai đoạn lịch sử, với truyền thống yêu nước, nhân dân Bắc Kạn luôn nêu cao ý chí tự lực, tự cường, cần cù, sáng tạo trong lao động sản xuất, anh dũng trong đấu tranh, đóng góp nhiều sức người, sức của cho nền độc lập dân tộc, từng bước xây dựng Bắc Kạn ngày càng phát triển.


 

 

Tỉnh Bắc Kạn đẩy mạnh xúc tiến thương mại sản phẩm OCOP

 

Ngày 11/4/1900, toàn quyền Đông Dương ra Nghị định tách một phần đất thuộc tỉnh Thái Nguyên thành lập tỉnh Bắc Kạn gồm bốn châu: Bạch Thông, Chợ Rã, Thông Hoá (sau đổi thành Na Rì) và Cảm Hoá (sau đổi thành Ngân Sơn). Sau khi đặt được ách thống trị lên Bắc Kạn, thực dân Pháp đẩy mạnh cuộc khai thác thuộc địa một cách có hệ thống trên quy mô lớn. Cùng với nhân dân cả nước, nhân dân Bắc Kạn đã dấy lên phong trào kháng Pháp mạnh mẽ. Năm 1904, người Dao hai xã Tân Sơn và Cao Sơn (Bạch Thông) đã nổi dậy chống chính sách sưu thuế nặng nề của đế quốc, phong kiến. Năm 1914, tại thị xã Bắc Kạn, các tù nhân yêu nước cùng các lính khố xanh có tinh thần dân tộc đã nổi dậy phá nhà lao, cướp vũ khí của địch, tiến hành vũ trang làm chủ thị xã...

Đầu năm 1930, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời và lãnh đạo phong trào cách mạng cả nước. Bắc Kạn là vùng sâu, xa, núi rừng hiểm trở, dân cư thưa thớt, lại bị thực dân Pháp kiểm soát chặt chẽ, gây khó khăn cho việc tuyên truyền và phát triển phong trào cách mạng ở Bắc Kạn trong buổi đầu mới thành lập Đảng. Sau thời kỳ khó khăn, trên cơ sở phong trào cách mạng trong toàn quốc dần hồi phục và phát triển, các cuộc đấu tranh hợp pháp của nhân dân Bắc Kạn đã diễn ra.

Ngày 27/9/1940, cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn nổ ra giữa lúc tình hình thế giới và trong nước có nhiều khó khăn, thời cơ cách mạng chưa tới nên bị kẻ thù đàn áp khốc liệt. Tuy vậy, cuộc khởi nghĩa này đã có sức cổ vũ mạnh mẽ phong trào cách mạng cả nước, trong đó có Bắc Kạn. Cuối năm 1942, phong trào Việt Minh phát triển mạnh, là cơ sở cho sự ra đời Ban Việt Minh liên xã Cao Minh gồm ba xã: Cao Tân, Cao Thượng và Cổ Linh. Đây là tổ chức cách mạng đầu tiên được thành lập ở vùng cao Chợ Rã và cũng là tổ chức cách mạng đầu tiên của tỉnh Bắc Kạn.

Tại Ngân Sơn, từ năm 1942 đã có cơ sở Việt Minh ở Thượng Ân và Cốc Đán. Được sự giúp đỡ trực tiếp và mạnh mẽ của đội Nam tiến, phong trào đã có bước phát triển mới. Chỉ trong một thời gian ngắn, ở hầu khắp Ngân Sơn đã xây dựng được cơ sở cách mạng. Đến tháng 9/1943, tại xã Thượng Ân, với sự có mặt của đồng chí Võ Nguyên Giáp, chi bộ Nam tiến đã tổ chức kết nạp những đội viên trung kiên vào Đảng và tuyên bố thành lập chi bộ Chí Kiên. Sự kiện này đánh dấu bước ngoặt trong phong trào cách mạng Bắc Kạn. Chi bộ Chí Kiên là chi bộ đầu tiên của Đảng Cộng sản Đông Dương ở Bắc Kạn.

Ngày 9/3/1945, dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh, các tổ chức cứu quốc đã tổ chức nhân dân các dân tộc Bắc Kạn chớp thời cơ vùng dậy giành chính quyền về tay nhân dân. Chi bộ Chí Kiên đã lãnh đạo các đội tự vệ chiến đấu tiến hành tiễu trừ Việt gian, tước súng lính dõng ở một số nơi. Trải qua quá trình đấu tranh kiên cường, bất khuất, đến ngày 30/3/1945, đồng chí Võ Nguyên Giáp đã quyết định thành lập Ủy ban nhân dân lâm thời châu Chợ Rã. Đây là chính quyền cách mạng cấp huyện đầu tiên trong cao trào khởi nghĩa kháng Nhật cứu nước năm 1945.

Trong cuộc chiến đấu giải phóng quê hương, quân và dân Bắc Kạn đã giành được nhiều thắng lợi. Ngày 09/8/1949, thị xã Bắc Kạn - thị xã đầu tiên của cả nước được giải phóng trong cuộc kháng chiến chống Pháp. Ngày 24/8/1949, tỉnh Bắc Kạn được giải phóng. Đây là mốc son lịch sử hào hùng, là động lực vô cùng lớn lao cổ vũ, động viên nhân dân các dân tộc trong tỉnh đóng góp sức người, sức của cho kháng chiến, kiến quốc.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, nhân dân các dân tộc tỉnh Bắc Kạn đã hòa chung khí thế sục sôi của cả nước, với khẩu hiệu “tay cày, tay súng”, “tất cả vì miền Nam ruột thịt”, vừa thi đua xây dựng miền Bắc xã hội chủ nghĩa và kiên cường chiến đấu chống chiến tranh phá hoại, vừa làm tròn nghĩa vụ hậu phương đối với tiền tuyến lớn, tích cực đóng góp sức người, sức của chi viện cho tiền tuyến.

Trước yêu cầu, nhiệm vụ chính trị trong tình hình mới, ngày 21/4/1965, Ủy ban Thường vụ Quốc hội phê chuẩn việc hợp nhất hai tỉnh Bắc Kạn và Thái Nguyên thành tỉnh Bắc Thái, năm 1978 tách hai huyện Ba Bể, Ngân Sơn của tỉnh Bắc Thái nhập về tỉnh Cao Bằng.

Phát huy truyền thống cách mạng, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc tỉnh Bắc Kạn luôn thủy chung, son sắt, một lòng đi theo cách mạng, đi theo Đảng và Bác Hồ, anh dũng, hi sinh, vượt qua mọi khó khăn thử thách đóng góp sức người, sức của cho 2 cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc; khi đất nước hòa bình, thống nhất, nhân dân các dân tộc trong tỉnh lại đoàn kết, chung sức, đồng lòng xây dựng quê hương.

Ngày 06/11/1996, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá IX, Kỳ họp thứ 10 đã phê chuẩn việc chia tách tỉnh Bắc Thái thành tỉnh Bắc Kạn và tỉnh Thái Nguyên. Đồng thời, chuyển huyện Ngân Sơn, huyện Ba Bể do tỉnh Cao Bằng quản lý về tỉnh Bắc Kạn. Ngày 01/01/1997, lễ tái lập tỉnh được tổ chức trọng thể tại thị xã Bắc Kạn (nay là thành phố Bắc Kạn). Đây là bước ngoặt quan trọng, đánh dấu sự khởi đầu mới của Bắc Kạn trên con đường xây dựng và phát triển. Việc tái lập tỉnh cũng là cơ hội thuận lợi để Bắc Kạn phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng - an ninh và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân. Từ khi tái lập tỉnh, được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc trong tỉnh đã có những nỗ lực vượt bậc và đạt được nhiều thành tựu quan trọng trên tất cả các lĩnh vực kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng, công tác xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị.

Hệ thống chính trị không ngừng được củng cố, công tác xây dựng Đảng được coi trọng cả về chính trị, tư tưởng và tổ chức. Công tác phát triển Đảng được đẩy mạnh, đặc biệt là ở các thôn, bản vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số. Đến nay, Đảng bộ tỉnh đã trưởng thành vượt bậc với 34.720 đảng viên (chiếm gần 11% dân số). Trong những năm qua, cấp ủy các cấp đã tích cực chỉ đạo triển khai thực hiện việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; tạo sức lan tỏa, chuyển biến quan trọng trong nhận thức và hành động của cấp ủy, chính quyền các cấp, các ngành và đông đảo cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân. Công tác cải cách hành chính tiếp tục được các ngành, các cấp từ tỉnh đến cơ sở quan tâm chỉ đạo mạnh mẽ, chỉ số PAPI của tỉnh năm 2018 đạt 44,36/80 điểm, đứng thứ 28/63 tỉnh, thành phố trên cả nước.

Sau hơn 23 năm tái lập, từ một tỉnh chậm phát triển, đến nay Bắc Kạn đã có sự đổi thay, chuyển mình vươn lên, đạt được nhiều thành quả đáng khích lệ. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực. Sản xuất nông - lâm nghiệp phát triển khá toàn diện, tăng cả quy mô, năng suất và hiệu quả. Thu nhập bình quân đầu người đạt 38,6 triệu đồng/năm, tổng thu ngân sách nhà nước đạt 714,2 tỷ đồng; giá trị sản xuất công nghiệp đạt 16%, vượt 3% kế hoạch. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 6,5 triệu USD. Có 105 sản phẩm OCOP đạt tiêu chuẩn 3 sao, 4 sao. Cơ sở hạ tầng được đầu tư, làm cho diện mạo cảnh quan môi trường đô thị, nông thôn ngày càng khởi sắc. Hoạt động xúc tiến đầu tư, thu hút, vận động vốn đầu tư nước ngoài được tăng cường. Trong năm 2019, tỉnh đã thu hút được 09 dự án đầu tư với tổng số vốn đăng ký trên 595 tỷ đồng. Tỉnh đã phối hợp với Tập đoàn Vingroup, Công ty cổ phần Tập đoàn FLC và các nhà đầu tư triển khai một số dự án kết cấu hạ tầng đô thị, du lịch sinh thái trên địa bàn tỉnh.

Sản xuất lâm nghiệp có bước phát triển mạnh, diện tích trồng rừng bình quân đạt trên 6.000ha/năm, tỷ lệ che phủ rừng duy trì 72,6%, Bắc Kạn trở thành một trong những tỉnh có độ che phủ rừng cao nhất cả nước. Chương trình xây dựng nông thôn mới được quan tâm chỉ đạo thực hiện, toàn tỉnh đã có 20 xã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới. Hoạt động thương mại, dịch vụ được duy trì ổn định, đáp ứng nhu cầu sản xuất và tiêu dùng của nhân dân. Cơ sở hạ tầng được tăng cường đầu tư làm cho diện mạo cảnh quan môi trường, nông thôn, đô thị ngày càng có nhiều khởi sắc, đổi thay. Đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân kể cả đồng bào ở vùng cao, vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số được cải thiện rõ rệt.

Văn hóa, xã hội có bước phát triển khá toàn diện. Lĩnh vực giáo dục, đào tạo có nhiều chuyển biến tiến bộ. Công tác phổ cập giáo dục, xóa mù chữ tiếp tục được duy trì; chất lượng giáo dục ngày càng được nâng cao; toàn tỉnh hiện có 96 trường đạt chuẩn quốc gia. Công tác khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe nhân dân được quan tâm, có 108 xã đạt Bộ tiêu chí quốc gia về y tế; tỷ lệ người tham gia bảo hiểm y tế đạt 98%. Công tác giải quyết việc làm, xuất khẩu lao động, giảm nghèo được quan tâm, đến nay tỷ lệ hộ nghèo giảm gần 5 lần so với năm 1997. Cùng với phát triển kinh tế - xã hội, công tác quốc phòng - quân sự địa phương luôn được chú trọng; an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững đã tạo môi trường lành mạnh để thu hút đầu tư, phát triển sản xuất, kinh doanh, góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội địa phương…

Với những thành tích đạt được, tỉnh Bắc Kạn đã vinh dự được Đảng, Nhà nước tặng nhiều phần thưởng cao quý: Danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân (năm 2000); Huân chương Lao động hạng Nhất (năm 2006), Huân chương Độc lập hạng Nhất (năm 2016), Ngày 26/3/2020, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh Bắc Kạn vinh dự được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Nhất.  Thể hiện sự quan tâm, ghi nhận của Đảng, Nhà nước đối với nỗ lực phấn đấu không ngừng của Đảng bộ, nhân dân các dân tộc Bắc Kạn trong thời gian qua.

Chặng đường 120 năm hình thành và phát triển, đó là công sức, tâm huyết, là xương máu của bao thế hệ cha anh đã xây dựng nên trang sử vẻ vang của dân tộc. Chúng ta trân trọng, tự hào về ý nghĩa lịch sử, về truyền thống cách mạng của Đảng bộ, nhân dân các dân tộc tỉnh Bắc Kạn. Những thành quả đạt được của ngày hôm nay tiếp tục là tiền đề quan trọng để tỉnh Bắc Kạn vững bước đi lên. Mỗi cán bộ, đảng viên và toàn thể nhân dân nhận thức rõ trách nhiệm của mình, đoàn kết một lòng, sáng tạo, hăng say lao động để xây dựng tỉnh Bắc Kạn ngày càng phát triển./.


Nguồn: Lý Thái Hải - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh/ Báo Bắc Kạn điện tử
Sign In